Các tiếng nói trong dịch thuật văn bản

Dịch thuật đóng 1 vai trò quan trọng trong bất cứ thời đại nào, đặc biệt trong xu hướng toàn cầu hóa hiện nay. Dịch thuật mang kiến thức tới cho các ai đang kiếm tìm kiến thức mới.

Theo Kelly (2004), “không có dịch thuật, không có lịch sử thế giới”. Đúng vậy, dịch thuật chẳng những giúp chúng ta hiểu được các nền văn minh bị vùi lấp lâu nay bởi thời gian mà còn mở ra sự khám phá thế giới lâu dài. Kể cách khác, hoạt động dịch thuật thúc đầy sự bàn bạc tri thức, giao lưu văn hóa giữa con người và những dân tộc.

Đọc thêm : Vietnamese law firm

Dịch thuật văn bản là gì?

Có đa số quan điểm được đưa ra bởi những nhà nghiên cứu về khái niệm dịch thuật trong suốt lịch sử phát triển của nó.

​

Hartman & Stock (1972) cho rằng: dịch là thay thế 1 văn bản trong một ngôn ngữ bằng 1 văn bản tương đương trong ngôn ngữ thứ 2. Còn theo Nida & Taber (1974), dịch thuật là tái tạo lại trong ngôn ngữ tiếp nhận (receptor language) sự tương đương tự nhiên và sát với thông điệp của ngôn ngữ nguồn (source language), trước hết là về nghĩa (meaning) và sau ấy là bắt mắt (style). Theo Larson (1998), dịch thuật là nghiên cứu từ vựng, cấu trúc kết học, cảnh ngộ giao tiếp và văn cảnh văn hóa của văn bản ngữ nguồn, phân tích văn bản để xác khái niệm, rồi dùng từ vựng và cấu trúc kết học phù hợp trong tiếng nói hấp thụ để tái lập cộng nghĩa.

Tìm hiểu thêm >>> Luật sư mua bán sáp nhập

Song, Newmark (1981)lại cho rằng: dịch thuật là chuyển 1 văn bản này thành một văn bản khác theo cùng cách tác giả diễn tả khi viết văn bản đó.

Như đã biết, chuyển dịch từ ngôn ngữ này sang tiếng nói khác là 1 vấn đề không phải đơn thuần bởi nó chẳng những đòi hỏi người dịch phải có tri thức về ngôn ngữ mà còn có tri thức về văn hóa, tâm lí phố hội. Người dịch liên ngôn sẽ gặp khó khăn lúc dịch các câu ca dao, phương ngôn, thành ngữ đặc trưng của dân tộc Việt Nam sang tiếng Anh và các thành ngữ, đặc ngữ tiếng Anh sang tiếng Việt. Chẳng hạn, thành ngữ tiếng Anh ‘a big cheese’ trong ‘He is a big cheese’.

Nếu như người dịch liên ngôn không chú ý đến nét văn hóa của Anh là ví một nhân vật quan yếu và có quyền lực như “một cục pho mát to”, thì sẽ khó dịch xác thực thành ngữ này. Người Anh cũng ví một người ngủ say mà không biết trời đất ra sao là: ‘ngủ như tảng đá hay ngủ như khúc gỗ’ ( sleep like a rock/ lock) nhưng người Việt lại diễn đạt theo cách khác ‘ngủ say như chết’ hay thành ngữ not (one’s) cup of tea trong câu ‘The man Bonita met at the party was kind, but he was not her cup of tea’ .

Xem thêm >>> vietnam commercial law

Nếu như chúng ta không biết được hàm ngôn, ngụ ý của câu tiếng Anh này, sẽ rất khó dịch đúng nghĩa. Câu này phải được dịch như sau: “người đàn ông mà Bonia gặp ở bữa tiệc rất khả quan nhưng đấy chẳng hề là người cô ta thích” không dịch ‘… anh đó chẳng hề là tách trà của cô ta’.